Algemene voorwaarden zijn geen vrijbrief

Algemene voorwaarden zijn voor veel ondernemers een belangrijk juridisch vangnet. Maar zelfs rechtsgeldig overeengekomen algemene voorwaarden worden soms buiten toepassing gelaten door de rechter. 

Dat kan als de wederpartij met succes betoogt dat de toepassing van de algemene voorwaarden onredelijk bezwarend is (6:233 sub a BW) of dat dit naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is (6:248 lid 2 BW), de zogenaamde: beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid.

In een zaak die eerder dit jaar door de Hoge Raad werd beoordeeld, vorderde een leverancier van clouddiensten betaling van extra afgenomen diensten van een zakelijke klant. Op basis van de algemene voorwaarden werden naast de hoofdsom ook contractuele rente van 1,5% per maand en ruim € 63.000 aan buitengerechtelijke incassokosten gevorderd.

De rechtbank wees de vorderingen af. Het hof wees toe, omdat de algemene voorwaarden van toepassing waren (afspraak = afspraak). De afnemer had echter gesteld dat toepassing van deze bedingen, gezien de omstandigheden, naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar was. Volgens hem stonden de incassokosten bijvoorbeeld niet in verhouding tot de daadwerkelijk verrichte werkzaamheden.

Het hof had dit verweer onvoldoende onderzocht en het oordeel daardoor onvoldoende gemotiveerd. Dat betekent dat de Hoge Raad de zaak heeft verwezen naar een ander hof om de zaak opnieuw te beoordelen. Het zou goed kunnen dat het verwijzingshof tot een heel ander oordeel komt dan het hof dat alle bedragen had toegewezen.

Kortom: De vraag of algemene voorwaarden van toepassing zijn, is iets anders dan de vraag of er steeds een beroep op kan worden gedaan. En daarmee: of u er in een geschil echt iets aan heeft.

Een beding in algemene voorwaarden kan buiten toepassing blijven wanneer een beroep daarop naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. Die uitzondering wordt terughoudend toegepast. Het uitgangspunt blijft afspraak = afspraak, maar rechters moeten een beroep daarop wel serieus beoordelen en afwijzing van zo’n verweer motiveren.

Voor ondernemers betekent dit dat hoge rentepercentages, boetebedingen of forse incassokosten niet altijd zonder meer worden toegewezen. Omgekeerd kan het voor een aangesproken ondernemer de moeite waard zijn om te laten beoordelen of een contractueel beding in de gegeven omstandigheden wel standhoudt.

Conclusie: Algemene voorwaarden blijven een waardevol instrument om risico's te beperken. Deze uitspraak laat echter zien dat zij geen vrijbrief vormen. Ook contractuele afspraken kennen grenzen.

De belangrijkste les? Zorg niet alleen voor juridisch sluitende algemene voorwaarden, maar ook voor bedingen die in de praktijk proportioneel en verdedigbaar zijn. Dat vergroot de kans dat u er bij een geschil daadwerkelijk een succesvol beroep op kunt doen.

Praktische tip: Neem uw algemene voorwaarden periodiek onder de loep. Sluiten zij nog aan bij uw huidige aanbod c.q. dienstverlening? Zijn aansprakelijkheids-, rente- en incassobepalingen nog passend en proportioneel? Een periodieke controle kan veel discussie – en kostbare procedures – voorkomen.

Heeft u vragen over uw algemene voorwaarden of wilt u weten of deze nog voldoen aan de huidige stand van wetgeving en rechtspraak? Neem dan gerust contact met ons op!