Ontslag vóór aanvang dienstverband

Kan iemand worden ontslagen vóór zijn eerste werkdag?

Deze vraag stond centraal in een recente uitspraak van de Rechtbank Limburg. De werkgever had de arbeidsovereenkomst met een werknemer opgezegd toen de werknemer, vlak na de ondertekening van de arbeidsovereenkomst, vroeg om een voorschot van € 1.000,-. Het verzoek om een voorschot duidde volgens de werkgever, een casino, echter op mogelijke financiële problemen. De risico’s daarvan, in een omgeving waar veel contant geld omgaat, achtte de werkgever te groot.

Proeftijdbeding
De werkgever zegde de arbeidsovereenkomst direct op met een beroep op het proeftijdbeding dat in de arbeidsovereenkomst was opgenomen. De werknemer was het hier niet mee eens, en verzocht de rechter om de opzegging te vernietigen en de werkgever te veroordelen tot betaling van het loon. De werknemer vond o.a. dat zij een reële kans had moeten krijgen om te laten zien of zij geschikt was voor de functie. De rechter is duidelijk: partijen waren een rechtsgeldig proeftijdbeding overeengekomen, en ook vóór aanvang dienstverband kan daarop een beroep worden gedaan. Dit is in lijn met een eerdere rechtspraak. Uitgangspunt is dus dat de opzegging nog vóór de eerste werkdag, geldig was.

Dat de werknemer geen reële kans heeft gekregen om te laten zien dat zij toch geschikt was voor de functie, maakte in beginsel niet uit, omdat voor een opzegging tijdens of voorafgaand aan de proeftijd geen redelijke grond nodig is.

Goed werkgeverschap
Dit betekent niet dat een proeftijdontslag altijd is toegestaan. Ook een rechtsgeldig gegeven proeftijdontslag kan in strijd zijn met de beginselen van goed werkgeverschap. In dit geval deed de werknemer ook een beroep op goed werkgeverschap. Zij vond dat de werkgever onzorgvuldig had gehandeld omdat deze haar verzoek om het voorschot gewoon had kunnen weigeren. Ook vond zij het ontslag buiten proportioneel. De rechter oordeelde echter dat de werkgever niet onzorgvuldig had gehandeld: het vroege verzoek om een voorschot mocht worden gezien als een signaal van mogelijke financiële problemen, wat, in een casino waar veel contant geld in omloop is, een legitieme zorg is. De werkgever had dus niet gehandeld in strijd met goed werkgeverschap.

Onzorgvuldig handelen
Een voorbeeld waarin de werkgever wel onzorgvuldig had gehandeld was, is de uitspraak. De werkgever had ook hier de arbeidsovereenkomst opgezegd voorafgaand aan de proeftijd. Hij deed dit nadat hij negatieve signalen had ontvangen over de werkneemster en haar daarmee had geconfronteerd. Volgens de werkgever bleek uit de reactie van de werkneemster dat zij niet beschikte over (voldoende) zelfreflectie, een eigenschap die wel nodig was voor de nieuwe functie van teamleider.

De rechter vond dat de werkgever onzorgvuldig had gehandeld doordat hij de werkneemster tijdens een kennismakingsgesprek had overvallen met de negatieve signalen die hij had ontvangen over haar functioneren bij haar vorige werkgever en hij haar afrekende op haar reactie daarop. Bovendien had de werkgever de negatieve signalen niet concreet gemaakt en had hij de werkneemster geen reële mogelijkheid gegeven om deze signalen te weerleggen. Ook gezien het lange dienstverband dat werkneemster had opgegeven om bij deze nieuwe werkgever te werken en het feit dat de werkneemster kostwinner is, zorgde ervoor dat de rechter oordeelde dat van de werkgever meer zorgvuldigheid mogen worden verwacht. De schadevergoeding die moest worden betaald was echter beperkt: Omdat er een proeftijd van één maand was overeengekomen en binnen die proeftijd rechtsgeldig opgezegd had kunnen worden, werd aan de werkneemster een schadevergoeding van slechts één maandsalaris toegekend.

Onderbouwing proeftijdontslag
Uit deze uitspraken blijkt dat het voor werkgevers echt zinvol is om een proeftijdbeding overeen te komen. En hoewel er in principe geen redelijke grond vereist is voor de opzegging tijdens en voorafgaand aan de proeftijd, is het wel goed om na te denken over de onderbouwing van het proeftijdontslag. Dat helpt om discussies en procedures over goed werkgeverschap te voorkomen. Signalen rondom integriteit, betrouwbaarheid of financiële kwetsbaarheid mogen echt worden meegewogen, mits zorgvuldig.

Heb je vragen over het gebruik van het proeftijdbeding of over proeftijdontslag? Neem dan gerust contact met ons op, wij denken graag mee!